KOMPARATIVISTIKA

Comparative Studies

TURLI TILLARDAGI RANG NOMLARINING LINGVOMADANIY TAHLILI (INGLIZ, OʻZBEK VA RUS TILLARIDAGI TIL BIRLIKLARI MISOLIDA)

Authors: Matmurodov Xojimurod Abdusharif oʻgʻli

Published: Oktabr 25, 2026 • Vol. 3 Issue 13 • pp. 434–448 • Views: 3

Ushbu maqola ingliz, oʻzbek va rus tillaridagi rang nomlarining lingvomadaniy mazmunini rang xususiyatiga ega frazeologik birliklar misollarida qiyosiy tahlil qiladi. Tadqiqotning maqsadi rang atamalari ishtirokidagi iboralarda kodlangan qiymat, emotsional baho va konseptual metaforalarni aniqlash hamda ularning madaniy motivatsiyasini izohlashdan iborat. Metodologiya korpusga asoslangan tanlash, komponent tahlil, konseptual-metaforik yondashuv, lingvomadaniy kommentariy va qiyosiy-semantik modellashtirishni birlashtiradi. Rang tushunchalari lingvistik hamjamiyat ichidagi qadriyatlar tartibi haqida muhim maʼlumotni ifodalashi va “dunyoning rangli tasviri” tushunchasiga hissa qoʻshishi bilan izohlanishi mumkin. Rangni madaniy tilshunoslik, xususan, uning tarmogʻi boʻlgan lisoniy kontseptologiya nuqtayi nazaridan tadqiq qilish maqsadga muvofiqdir. Maʼlumotlar bazasi sifatida uch tilning izohli va frazeologik lugʻatlari, ommaviy axborot matnlari hamda badiiy nasr namunalaridan tuzilgan 900 birlikli kartoteka qoʻllanildi. Rang frazeologizmlarida “baho spektri” va “madaniy indeks” tushunchalarini operatsion mezonlar bilan tavsiflash, shuningdek, uch tilda oq, qora, qizil, koʻk, yashil ranglarining simvolik xaritalarini solishtirma jadvalda rekonstruksiya qilishda ushbu tadqiqot ilmiy yangiligi namoyon boʻladi. Natijalar tarjima amaliyoti va madaniyatlararo kommunikatsiyada rangli iboralarni adekvat talqin qilishga xizmat qiladi.