METAFORA NAZARIYASI: RIVOJLANISHNING ASOSIY BOSQICHLARI VA ZAMONAVIY TADQIQOT YONDASHUVLARI
Authors: Рустамова Иродахон Нематжон қизи
Published: Oktabr 25, 2026 • Vol. 3 Issue 13 • pp. 343–361 • Views: 3
Mazkur tadqiqot metafora nazariyasining rivojlanishini tahlil qilishga bagʻishlangan. Tadqiqotning dolzarbligi kognitiv lingvistika va kognitiv stilistikaning jadal rivojlanishi sharoitida metafora nazariyasi evolyutsiyasini kompleks yoritish zarurati bilan belgilanadi. Mavjud tadqiqotlar asosan ushbu hodisaning alohida jihatlariga eʼtibor qaratib, uni yaxlit nazariy tizim sifatida yetarli darajada yoritmaydi. Tadqiqotning maqsadi metafora nazariyasi rivojlanishining asosiy bosqichlarini tahlil qilish hamda uning poetik matnni kognitiv-stilistik tahlil qilishdagi oʻrnini aniqlashdan iborat. Tadqiqotning nazariy asosini metafora nazariyasi, kognitiv lingvistika va kognitiv stilistikaga oid ilmiy manbalar tashkil etdi. Tadqiqotda tavsifiy, qiyosiy-chogʻishtirma, kognitiv-stilistik metodlar hamda ilmiy umumlashtirish metodidan foydalanildi. Tadqiqot natijalari metafora nazariyasining rivojlanishi metaforani stilistik vosita sifatida talqin qilishdan uni konseptuallashtirish va bilishning universal mexanizmi sifatida tushunishga bosqichma-bosqich oʻtish bilan tavsiflanishini koʻrsatdi. Shuningdek, zamonaviy ilmiy konsepsiyalar bir-birini inkor etmasdan, metafora nazariyasining shakllanishidagi turli bosqichlarni aks ettirishi va oʻzaro bir-birini toʻldirishi aniqlandi. Xulosa sifatida, kognitiv-stilistik yondashuv til obrazliligi, voqelikni konseptuallashtirish hamda ijtimoiy ahamiyatga ega tajribani badiiy talqin qilish oʻrtasidagi bogʻliqlikni ochib berishi va zamonaviy tilshunoslikda olib boriladigan keying tadqiqotlar uchun nazariy asos yaratishi taʼkidlandi.