KOMPARATIVISTIKA

Comparative Studies

SIYOSIY MATNLARNING TIPOLOGIK KLASSIFIKATSIYASI VA TARJIMA MUAMMOLARI

Authors: Botirova Nilufar Salimjon qizi

Published: Oktabr 25, 2026 • Vol. 3 Issue 13 • pp. 240–255 • Views: 3

Ushbu maqolada siyosiy matnlarni tarjimashunoslik nuqtayi nazaridan tipologik tasniflash mezonlari va oʻzbek-ingliz tarjimasida yuzaga keladigan asosiy muammolar tahlil qilinadi. Tadqiqot materiali sifatida https://lex.uz/ manbalari asosida shakllantirilgan 6428 ta parallel oʻzbekcha-inglizcha segmentdan iborat elektron korpus hamda Prezident qarorlari, strategik dasturlar, maʼmuriy-huquqiy hujjatlar va xalqaro shartnomalarga oid rasmiy tarjimalar tanlandi. Siyosiy matnlar institutsional maqomi, kommunikativ maqsadi, dominant funksiyasi, janri, sintaktik tuzilishi va pragmatik yoʻnalishiga koʻra normativ-huquqiy, dasturiy-strategik, maʼmuriy-institutsional, diplomatik, ijtimoiy-siyosiy va gibrid turlarga ajratildi. Qiyosiy-tipologik, funksional-pragmatik, diskursiv va korpus tahlili natijasida terminologik ekvivalentlik, deontik modallik, performativ formulalar, institutsional nomlar, murakkab nominal konstruksiyalar, agentlikning ifodalanishi hamda mafkuraviy-pragmatik maʼno tarjimaning eng muhim muammolari ekanligi aniqlandi. Maqolada rasmiy korpusdan olingan misollar asosida literal moslik har doim funksional va yuridik ekvivalentlikni taʼminlamasligi koʻrsatildi. Yakunda siyosiy matn tarjimasi uchun matn turini oldindan aniqlash, terminologik bazani standartlashtirish, modal-performativ modellarni uygʻunlashtirish va parallel korpus yordamida sifat nazoratini amalga oshirishga asoslangan koʻp bosqichli tarjima modeli taklif etiladi.