Maqola mahalliy va xorijiy adabiyotshunoslikda ingliz va rus psixologik romanlarini o‘rganish tarixiga bag‘ishlangan. Tadqiqotning maqsadi psixologik roman haqidagi ilmiy qarashlarning asosiy shakllanish bosqichlarini aniqlash, ingliz va rus tadqiqot an’analarining metodologik asoslarini qiyoslash hamda ularning zamonaviy o‘zaro ta’sir yo‘nalishlarini belgilashdan iborat. Mavzuning dolzarbligi psixologik roman tarixshunosligini alohida muallif va asarlar tadqiqotlari yig‘indisi sifatida emas, balki yagona ilmiy jarayon sifatida ko‘rib chiqish zarurati bilan belgilanadi. Tadqiqotning metodologik asosini qiyosiy-tarixiy, tarixiy-adabiy, qiyosiy-tipologik, germenevtik va tizimli usullar tashkil etdi. Tadqiqot materialini adabiyotshunoslik klassiklari hamda psixologizm, narratologiya va roman nazariyasiga oid zamonaviy ishlar tashkil etdi. Natijalar rus an’anasi asosan tarixiy poetika va falsafiy-psixologik modelni, ingliz an’anasi esa bayon qilish perspektivasi, ichki nutq va ongni ifodalashga yo‘naltirilgan narratologik modelni shakllantirganini ko‘rsatdi. Zamonaviy adabiyotshunoslikda mazkur yondashuvlarning integratsiyasi kuchaymoqda. Tadqiqotning ilmiy yangiligi ikki an’anani yagona tarixshunoslik jarayonining o‘zaro to‘ldiruvchi qismlari sifatida tizimlashtirishdan iborat. Bunda M. M. Baxtin, L. Ya. Ginzburg, GenriJeyms, Ueyn But va Dorrit Kon konsepsiyalarini qiyoslashga, shuningdek, zamonaviy fanlararo tadqiqotlarga alohida e’tibor qaratildi.