RUS VA OʻZBEK ADABIYOTI OʻRTASIDAGI ADABIY VOSITACHI – LIDIYA BАT
Authors: Ткаченко Алла Викторовна, Юсупова Адолат Анваровна
Published: Oktabr 25, 2026 • Vol. 3 Issue 13 • pp. 160–175 • Views: 3
Maqola sovet davri millatlararo madaniy aloqalari tarixidagi kam oʻrganilgan muammoga – rus yozuvchisi, adabiyotshunos va tarjimon Lidiya Grigoryevna Bаtning (1897-1980) oʻzbek adabiyoti va madaniyatini rus tilida soʻzlashuvchi kitobxonga tanitishdagi hissasiga bagʻishlangan. Tadqiqotning dolzarbligi sovet adabiyotining “ikkinchi qator” vakillari faoliyatini qayta baholash zaruratidan kelib chiqadi, chunki aynan ular “xalqlar doʻstligi” gʻoyasini aniq matnlar darajasida amalga oshirgan. Maqolaning maqsadi – L. Bаtning Alisher Navoiyga bagʻishlangan “Hayot bogʻi” (1956) tarixiy-biografik qissasi hamda M. Koshchanov bilan hammualliflikda yozilgan “Oybek” tanqidiy-biografik ocherkining (1966) janr xususiyatlari va vazifalarini komparativistika nuqtayi nazaridan aniqlashdir. Tadqiqot metodologiyasi qiyosiy-tarixiy, biografik va struktur-tipologik metodlarni oʻz ichiga oladi. Tahlil natijasida L. Bаt nasri hujjatiy ishonchlilikni badiiy tasavvur bilan uygʻunlashtirib, 1940-1960-yillar sovet adabiyoti uchun barqaror boʻlgan “madaniyat yaratuvchisi” haqidagi biografik hikoya turini shakllantirgani aniqlandi. Muallif tasavvuri bilan ilmiy navoiyshunoslik oʻrtasidagi nisbat, shuningdek L. Bаtning oʻzbek yozuvchilari (Oybek, Zulfiya) bilan shaxsiy aloqalari uning ijodiy pozitsiyasini shakllantirishdagi oʻrni muhokama qilinadi. Xulosa qilinadiki, L. Bаt faoliyati XX asr rus-oʻzbek adabiy aloqalarining muhim, ammo yetarlicha oʻrganilmagan bosqichini tashkil etadi.