KOMPARATIVISTIKA

Comparative Studies

“YUSUF VA ZULAYXO” SYUJETINING SHARQ ADABIYOTIDAGI BADIIY TRANSFORMATSIYASI

Authors: Mamanova Gulsevar Husniddin qizi

Published: Oktabr 25, 2026 • Vol. 3 Issue 13 • pp. 102–113 • Views: 3

Mazkur maqolada “Yusuf va Zulayho” syujetining arab, fors-tojik, usmonli turk va turkiy adabiyotlardagi badiiy talqinlari qiyosiy adabiyotshunoslik nuqtayi nazaridan tadqiq etiladi. Tadqiqotning nazariy asosini A.N. Veselovskiy va V.M. Jirmunskiyning sayyor syujet nazariyasi tashkil etadi. Tadqiqotda tarixiy-qiyosiy hamda qiyosiy-tipologik metodlardan foydalanilib, syujetning turli adabiy muhitlarda poetik transformatsiyaga uchrash jarayoni, obrazlar tizimi, kompozitsion tuzilishi va gʻoyaviy mazmunidagi oʻzgarishlar tahlil qilinadi. Shuningdek, Qurʼon manbasi asosida shakllangan syujetning Sharq xalqlari adabiyotlarida milliy badiiy tafakkur, diniy-falsafiy qarashlar va estetik tamoyillar taʼsirida qayta talqin etilishi yoritiladi. Arab adabiyotida rivoyatning dastlabki badiiy shakllanishi, fors-tojik adabiyotida tasavvufiy mazmunning kuchayishi, usmonli turk adabiyotida didaktik va axloqiy yoʻnalishning ustuvorligi hamda turkiy adabiyotda milliy poetik anʼanalar bilan uygʻunlashuvi qiyosiy jihatdan baholanadi. Tadqiqot natijalari syujetning Sharq adabiy makonidagi rivojlanish bosqichlari va badiiy transformatsiya qonuniyatlarini aniqlashga xizmat qiladi hamda qiyosiy adabiyotshunoslik boʻyicha keyingi izlanishlar uchun ilmiy asos yaratadi.