Mazkur maqolada adabiyotshunoslikning XX asr oxirida shakllangan yoʻnalishi ekotanqidnazariyasi metodologik asos sifatida qoʻllanilib, badiiy adabiyot, xususan fantastik va spekulyativ adabiyot namunalari tahlil qilinadi. Tadqiqotning nazariy poydevorini Cheril Glotfelti va Lourens Buellning ekotanqid taʼriflari, Greg Gerrardning “yaylovlashuv”va “yovvoyi tabiat” (wilderness) tushunchalari, Darko Suvinning “kognitiv begonalashuv” va “novum” nazariyasi, Serenella Iovino va Serpil Oppermannning “moddiy ekotanqid” va antroposen kontseptsiyasi, shuningdek Amitav Goshning iqlim inqirozi haqidagi falsafiy qarashlari tashkil etadi. Amerika fantastik adabiyotidan Frenk Herbertning “Dyuna”, Ursula Le Guinning “Dunyoning nomi – Oʻrmon” (The Word for World is Forest), Kim Stenli Robinsonning “Mars trilogiyasi” tahlil qilingan. Rus adabiyotidan aka-uka Strugatskiylarning “Yoʻl chetidagi sayr”(Пикник на обочине), Valentin Rasputinning “Matyora bilan vidolashuv” (Прощание с Матёрой) va Sergey Zaliyginning “Ekologiya romani” (Экологический роман) asarlari, shuningdek ular yuzasidan olib borilgan oʻzbek, xorijiy va rus adabiyotshunosligi tadqiqotlari tahlil qilib chiqilgan. Tadqiqot natijalari shuni koʻrsatadiki, fantastik adabiyot janr xususiyati kognitiv begonalashuv va “novum” orqali ekologik muammolarni badiiy tasavvur qilishning oʻziga xos, boshqa janrlarga nisbatan ustunroq imkoniyatiga ega, biroq bu imkoniyatning ilmiy oʻrganilish darajasi amerika, rus va oʻzbek adabiyotshunosligida notekis rivojlangan.