KOMPARATIVISTIKA

Comparative Studies

BADIIY DISKURSDA ROZILIKNING KOGNITIV-PRAGMATIK JIHATLARI

Authors: Maxmudova Komila Sobirjanovna

Published: Sentabr 05, 2026 • Vol. 15 Issue 12 • Views: 2

Ushbu maqolada ingliz va o‘zbek badiiy diskursida rozilik konseptining kognitiv va pragmatik talqini qiyosiy jihatdan o‘rganiladi. Rozilik ko‘pincha faqat ochiq tasdiq ma’nosidagi “ha”, “mayli”, “roziman”, “I agree” kabi birliklar orqali izohlanadi, ammo badiiy matnda u sukut, pauza, imo-ishora, modal ifoda, ijtimoiy masofa, qahramon ruhiyati va muallif bayoni bilan ham shakllanadi. Maqolaning maqsadi rozilikni nutq akti, kontekstual implikatura, mental model va madaniy konsept sifatida tavsiflashdir. Metodologik asos sifatida diskurs tahlili, pragmatik tahlil, konseptual tahlil va qiyosiy talqin usullari qo‘llanildi. Natijalar rozilikning to‘g‘ridan-to‘g‘ri javob, bilvosita qabul, xushmuomalalik strategiyasi, ziddiyatdan qochish mexanizmi va ijtimoiy iyerarxiyani ko‘rsatuvchi belgi sifatida namoyon bo‘lishini ko‘rsatdi. Xulosa sifatida rozilik badiiy diskursda oddiy leksik birlik emas, balki niyat, kontekst, madaniy me’yor va narrativ baholash orqali talqin qilinadigan ko‘p qatlamli kognitiv-pragmatik jarayon ekani asoslandi. Tadqiqot natijalari tarjima, matn tahlili va madaniyatlararo pragmatika uchun ham amaliy ahamiyatga ega bo‘lib, rozilik ifodalarini faqat so‘zma-so‘z emas, vaziyatga bog‘liq holda talqin qilish zarurligini ko‘rsatadi.