ITALYAN VA OʻZBEK ERTAKLARIDA MADANIY TIL BIRLIKLARINING QOʻLLANILISHI
Authors: Ergashova Baxora Sayfillo qizi
Published: Sentabr 05, 2026 • Vol. 12 Issue 12 • Views: 2
Ertaklar maʼlum bir xalqning lisoniy ongida muhrlangan madaniy kodlar, qadimiy anʼanalar va milliy dunyoqarashning badiiy koʻzgusi hisoblanadi. Mazkur maqolada italyan va oʻzbek xalq ertaklaridagi madaniy yuklamaga ega birliklar qiyosiy-lingvistik hamda madaniy nuqtayi nazaridan tadqiq etiladi. Tadqiqot obyekti sifatida Italo Kalvinoning “Fiabe italiane” (Italyan ertaklari) va Jambattista Bazilening “Pentamerone” (Pentameron-Besh kun) asarlari, shu bilan birga oʻzbek xalq ertaklari toʻplamlari asos qilib olingan. Maqolada madaniyatga xos til birliklar toʻrtta asosiy tizim asosida tasniflanadi. Bular moddiy madaniyat (milliy libos va taomlar), ijtimoiy-maishiy munosabatlar, diniy-mifologik obrazlar va tabiat manzaralari. Italyan ertaklaridagi shahar va saroy hayoti, xristian madaniyati unsurlari (masalan, malocchio yoki Befana obrazi) oʻzbek ertaklaridagi islomiy va qadimiy turkiy mifologiya (masalan, pari, dev, sehrli gilam) bilan chogʻishtiriladi. Garchi har ikki xalqda ezgulik va yovuzlik kurashi, yaxshilikning gʻalaba qozonishi kabi umumiy jihatlar mavjud boʻlsa-da, ulardagi madaniy birliklar ertaklarning milliy oʻziga xosligini taʼminlashda asosiy rol oʻynaydi. Tadqiqotning amaliy qismida madaniy birliklarni tarjima qilishdagi muammolar va ularni moslashtirish strategiyalari ham alohida koʻrib chiqiladi. Ushbu maqola til birliklari orqali ikki xalq madaniyatidagi izomorfik va allamorfik jihatlarni yoritib beradi.