KOMPARATIVISTIKA

Comparative Studies

“MENING SALAFIM”: J. BAYDENNING 2024-YILGI “MAMLAKAT AHVOLI TOʻGʻRISIDA”GI MUROJAATIDA EVFEMIZM, PERIFRAZA VA STRATEGIK MASOFA SAQLASH

Authors: Hasan Huseyn oghlu Alisoy

Published: Sentabr 05, 2026 • Vol. 16 Issue 12 • Views: 2

Ushbu maqolada Prezident Jo Baydenning 2024-yil 7-martda qilgan “Ittifoq holati to‘g‘risida”gi murojaatida ismni tizimli ravishda tilga olishdan qochish ritorik strategiyasi tadqiq etiladi. Tadqiqotda nutq davomida o‘n uch marotaba qo‘llangan “mening o‘tmishdoshim” perifrasting iborasiga e’tibor qaratilib, Donald Tramp ismining to‘g‘ridan-to‘g‘ri tilga olinmagani Amerika siyosiy diskursidagi strategik evfemistik masofalanish hodisasi sifatida ko‘rib chiqiladi. Maqolada N. Ferkloning tanqidiy diskurs tahlilining uch o‘lchamli modeli, T. van Deykning mafkuraviy diskurs va nominatsiya strategiyalari nazariyasi hamda H. P. Graysning suhbat implikaturasi konsepsiyasiga tayanib, ushbu ongli leksik qochim bir vaqtning o‘zida evfemizm, delegitimatsiya va hokimiyatni namoyon etish vazifasini qanday bajarishi tahlil qilinadi. Rasmiy stenogrammaning sifat tahlili perifraza bilan birga qo‘llangan antiteza, anafora, trikolon va konseptual metafora kabi uslubiy vositalarni aniqlab, ularning birgalikda demokratik taraqqiyot va avtoritar tanazzul kabi ikki qutbli mafkuraviy tizimni qanday shakllantirishini ko‘rsatib beradi. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, “mening o‘tmishdoshim” konstruksiyasi uchta pragmatik darajada amal qiladi: tan olishni inkor etish, institutsional bo‘ysundirish hamda Graysning uslub maksimasini qasddan buzish orqali suhbat implikaturasini hosil qilish. Ism tilga olinmagan rasmiy murojaat va undan keyin o‘tkazilgan, nom to‘g‘ridan-to‘g‘ri aytilgan saylovoldi mitingi o‘rtasidagi janriy-qiyosiy tahlil bu nomni tilga olmaslik puxta o‘ylangan strategiya ekanini tasdiqlaydi. Mazkur maqola zamonaviy Amerika siyosiy ritorikasidagi evfemistik va perifrastik strategiyalar bo‘yicha tadqiqotlarga hissa qo‘shadi.