Ushbu maqolada tarjima transformatsiyasi tushunchasining ilmiy-nazariy evolyutsiyasi davriy tasnif asosida tahlil qilingan. Maqolada tarjima jarayonida yuzaga keladigan oʻzgarishlarni nomlash borasida Gʻarb va Sharq tarjimashunoslik maktablarida shakllangan ikki xil ilmiy anʼana qiyoslandi: ingliz tilshunosligi traditsiyasida “translation shift” (R. Jakobson, J.-P. Vinay va J. Darbelnet, J. Katford), sobiq sovet va MDH tarjimashunosligida esa “transformatsiya” (A. Fedorov, Ya. Retsker, L. Barxudarov, V. Komissarov, A. Shveytser) atamalari ostida oʻrganilgan gʻoyalar tahlilga tortildi. Tasviriy va tarixiy-qiyosiy tadqiqot metodlaridan foydalanilgan holda, turli davrlarda ilgari surilgan transformatsiya tizimlarining oʻzaro umumiy va farqli jihatlari, shuningdek turli til anʼanalarida bir-birini takrorlovchi va takrorlanmaydigan, yangi ilmiy yondashuvlar aniqlandi. Maqolada R. Jakobsonning uch turli tarjima tasnifi (intralingual, interlingual va intersemiotik), Vinay va Darbelnetning yetti bosqichli model (borrowing, calque, literal translation, transposition, modulation, equivalence, adaptation), hamda J. Katfordning level shift va category shift tasnifi batafsil tahlil qilindi. Tadqiqot natijasida tarjima nazariyasining rivojlanish bosqichlari yanada aniqlashtirildi va amaliyotda sifatli tarjimani taʼminlashda qoʻllanilishi mumkin boʻlgan ishonchli transformatsiya turlari taqdim etildi. Shuningdek, maqolada oʻzbek tarjimashunosligida bu masalaning mustaqil tadqiqot obyekti sifatida shakllanish va rivojlanish jarayoni ham yoritib oʻtildi, bu esa milliy tarjimashunoslik maktabining xalqaro nazariy maydondagi oʻrnini koʻrsatish imkonini berdi.