STIVEN KING IJODIDA GOTIK ANʼANALAR
Authors: Abdusattarova Shoxina Baxtiyor qizi
Published: Sentabr 05, 2026 • Vol. 18 Issue 12 • Views: 2
Maqolada amerikalik yozuvchi Stiven Kingning romanlarida gotik adabiy anʼanalarning oʻzlashtirilishi, zamonaviy amerikalik voqelikka tatbiq etilishi va janrning oʻziga xos milliy transformatsiyasi adabiy-nazariy tahlil etiladi. Tadqiqotning maqsadi King ijodining adabiy-estetik asoslarini Horas Uolpol, Ann Radklif, Meri Shelli, Bram Stoker, Edgar Allan Po va Xovard Fillips Lavkraft anʼanalari kontekstida yoritish, gotik motivlar va obrazlar tizimining King romanlarida qayta yaratilishini aniqlash hamda yozuvchining narrativ uslublari va badiiy-poetik yechimlarini ochib berishdan iborat. Muammoning qoʻyilishi shundan iboratki, King ijodidagi gotik anʼanalarning yaxlit tizimi va uning uch bosqichli qoʻrquv estetikasining nazariy asoslari oʻzbek adabiyotshunosligida hali maxsus tadqiqot obyektiga aylanmagan. Tadqiqot adabiy-nazariy, lingvopoetik va struktural-semantik yondashuvlar asosida olib borildi. Tadqiqot materiali sifatida Stiven Kingning “Nurlanish” (1977), “Salem shaharchasi” (1975), “U” (1986) va “Uy hayvonlari qabristoni” (1983) romanlari tanlab olindi. King nazariy asari “Oʻlimlar raqsi” (1981) birlamchi manba sifatida tahlil etildi. Tadqiqot natijalariga koʻra, S.King gotik anʼananing aristokratik Yevropa shakllarini amerikalik ishchilar sinfi muhitiga koʻchirish orqali janrni demokratlashtirgani, klassik gotik motivlarni vampir, arvoh, laʼnatlangan bino, shaytoniy kuchlarni zamonaviy ijtimoiy muammolarning (giyohvandlik, oilaviy zoʻravonlik, irqchilik) badiiy metaforasi sifatida qayta talqin etgani aniqlandi.