KOMPARATIVISTIKA

Comparative Studies

BADIIY MATN FONOSTILISTIKASI: TOVUSH TUZILISHI VA IFODALILIGI

Authors: Ибрагимова Арзайым Бахадыровна

Published: Oktabr 27, 2025 • Vol. 14 Issue 7 • Views: 1

Ushbu maqola fonostilistikani fanlararo yo‘nalish sifatida o‘rganishga bag‘ishlangan bo‘lib, u fonetika, stilistika, ritorika, psixolingvistika va adabiyotshunoslik fanlarining tutashgan nuqtasida joylashadi. Ishning dolzarbligi nutqning mazmuniy, hissiy va pragmatik yo‘nalishini shakllantirishda tovush vositalarining rolini chuqurroq anglash zaruriyatidan kelib chiqadi. Muammo turli xil matnlar va nutq vaziyatlarida tovushlarning uslubiy vazifalari haqidagi bilimlarning yetarlicha tizimlashtirilmaganligidadir. Maqolaning maqsadi she’riy, nasriy, dramatik va publitsistik matnlarda fonetik vositalar va uslubiy usullarning o‘zaro ta’sir xususiyatlarini aniqlashdan iborat. Bu maqsadga erishish uchun quyidagi vazifalar hal etiladi: fonostilistikaning fanlararo maqomini asoslash, fonosemantika va tovush ramziyligini tahlil qilish, turli funksional uslublarda fonostilistik usullarning o‘ziga xos xususiyatlarini tavsiflash. Tadqiqotning metodologik asosini qiyosiy-tavsifiy, kontekstual-uslubiy va talqiniy tahlil usullari tashkil etadi. Tadqiqot natijasida intonatsiya, tovushga taqlid, alliteratsiya, assonans kabi asosiy fonostilistik birliklar va ularning ifoda, ma’no va badiiy obrazni yetkazishdagi funksional ahamiyati aniqlandi. Asosiy xulosa shundan iboratki, fonostilistika nutqiy ta’sir va ifodalilik mexanizmlarini chuqurroq tushunishga imkon beradi, an’anaviy lingvistik tahlil chegaralarini kengaytiradi hamda ovozli matnni o‘rganishda yangi istiqbollarni ochib beradi.