LOTIN AMERIKASI SLENGINING METAFORIK TIZIMIGA TUB XALQLAR TILLARI VA MADANIYATLARINING TA’SIRI
Authors: Абдуллаев Маркс Камильжанович
Published: May 10, 2026 • Vol. 15 Issue 11 • Views: 1
Lotin Amerikasi ispan tili Yevropa, tub xalqlar va Afrika an’analarining o‘zaro ta’siri natijasida yuzaga kelgan noyob madaniy sintez sharoitida shakllangan. Amerika qit’asining tub xalqlari tillaridan kirib kelgan leksik o‘zlashmalar keng o‘rganilganiga qaramay, zamonaviy yoshlar slengida tub tillar subst ratlarining metafora hosil qiluvchi roli deyarli tadqiq etilmagan. Mazkur maqola tub xalqlar tillari va madaniy arxetiplar zamonaviy Lotin Amerikasi slengida konseptual metaforalarni qanday mexanizmlar orqali shakllantirishini aniqlashga qaratilgan. Nazari y asos sifatida konseptual metafora nazariyasi hamda metaforalarning madaniy variativligi konsepsiyasi qo‘llaniladi. Empirik baza Lotin Amerikasining yetti til arealidan olingan 343 ta mintaqaviy sleng birligidan iborat. Tadqiqot metodlari sifatida konseptual tahlil, manba domenlarining madaniy-tarixiy rekonstruksiyasi hamda ispan tilining Pireney va Lotin Amerikasi variantlarini qiyosiy tahlil qilish usullari qo‘llanildi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, tub xalqlar tillari (Nahuatl, Quechua, Guaraní, Aymara, Maya-K'iche', Mapuche) nafaqat leksik o‘zlashmalar manbai bo‘lib xizmat qiladi, balki mustaqil konseptual domenlarni ham shakllantiradi. Kolumbgacha bo‘lgan davriga oid madaniy arxetiplarga borib taqaluvchi yettita mintaqaviy metaforik model aniqlangan. S huningdek, asosiy ta’sir mexanizmlari sifatida tabiiy-mifologik qayta talqin, ijtimoiy -etnik atributiv model hamda Kolumbgacha bo‘lgan davri obrazli sxemalarining Yevropa til shakliga sinkretik qo‘shilishi belgilandi. Konseptual metafora, Lotin Amerikasi s lengi, til substrati, naxuatl, kechua, guarani, aymara, maya -kiche, kognitiv lingvistika, lingvokulturologiya, metafora variativligi, dokolumb madaniyatlari, mestisaj.