BOBURIYLAR SAROYIDA TURKIY TIL MAQOMI: MARK TOUTANT TALQINIDA
Authors: Nasirdinova Yorkinoy Abdumuxtarovna
Published: May 10, 2026 • Vol. 12 Issue 11 • Views: 1
Ushbu maqolada Mark Toutantning “Le turk est la langue des rois. Un lexique chaghatay-persan à la cour moghole” nomli tadqiqoti asosida Boburiylar saroyida turkiy tilning ijtimoiy -siyosiy va ramziy maqomi tahlil qilinadi. Tadqiqotning maqsadi Mark Toutant maqolasining asosiy dalillari va xulosalarini oʻzbek ilmiy muhitida sharhlash, ularni Boburiylar saroyining koʻp tilli muhiti bilan bogʻliq holda tizimlashtirish hamda til, sulolaviy xotira va legit imatsiya oʻrtasidagi munosabatni koʻrsatishdan iborat. Maqolada tarixiy - qiyosiy, matnshunoslik, filologik va diskursiv tahlil usullari qoʻllanib, Lugʻoti turkiy muqaddimasi, grammatik qurilishi va leksik tarkibi Boburiylarning temuriy -barlos nasabini eslat ish bilan bogʻliq holda oʻrganildi. Natijalar shuni koʻrsatadiki, Boburdan Akbargacha fors tili saroyning amaliy va rasmiy tili sifatida tobora ustunlashgan, biroq turkiy til ajdodlar merosi, hukmdorlik shaʼni va shahzodalar tarbiyasi bilan bogʻliq sulolaviy til sifatida saqlanib qolgan. Lugʻoti turkiy oddiy pedagogik qoʻllanma emas, balki turkiy tilning ilmiy tavsifini berish va uning siyosiy -madaniy nufuzini qayta taʼkidlashga qaratilgan filologik-saroy matni sifatida namoyon boʻladi. Xulosa sifatida, Boburiylar saroyida turkiy til “yoʻqolgan til” emas, balki vazifasi oʻzgargan, xotira va legitimatsiya bilan bogʻlangan til ekani asoslanadi. Boburiylar, Mark Toutant, chigʻatoy tili, Lugʻoti turkiy, Avrangzeb, Barlos, til siyosati, temuriy meros, saroy filologiyasi.