ETHEL LILIAN VOYNICH ASARLARI HAQIDAGI ILMIY ISHLARNING KOMPARATIVISTIKASI
Authors: Khallieva Gulnoz Iskandarovna, Adamova Farangizbonu Jamol kizi
Published: Aprel 30, 2026 • Vol. 9 Issue 10 • Views: 1
Qiyosiy adabiyotshunoslik anʼanaviy tarzda madaniyatlararo va tillararo aloqalarga eʼtibor qaratib kelgan, biroq qiyosiy tadqiqot paradigmalarini shakllantirishda poetikaning oʻrni yetarlicha tizimlashtirilmagan. Etel Lilian Voynichning adabiy ijodi, xususan, uning “Soʻna” asari qiyosiy adabiy diskursda poetika, mafkura va retsepsiyaning oʻzaro kesishuvi doiras ida oʻrganish uchun qimmatli namunadir. Ushbu maqolada Etel Lilian Voynich ijodiga doir ilmiy tadqiqotlar qiyoslanadi. Unda Gʻarb, rus va oʻzbek adabiyotshunosligidagi asosiy tadqiqot yoʻnalishlari, metodlari va kamchiliklarini aniqlash maqsad qilingan. Ta dqiqotda tarixiy va nazariy poetika, retseptiv estetika hamda madaniyatlararo adabiy tahlil tamoyillariga tayanilgan holda qiyosiy, tarixiy -adabiy va tahliliy metodlardan foydalanilgan. Ilmiy tendensiyalar va metodologik izchillikni baholash maqsadida tanq idiy tadqiqotlar, tarjimalar va sharhlovchi manbalar tahlil qilingan. Voynich ijodiga bagʻishlangan tadqiqotlarda, ayniqsa, XX asr rus adabiyoti doirasidagi izlanishlarda asosan “Soʻna” romaniga eʼtibor qaratilib, uning mafkuraviy, mifopoetik va psixologik jihatlari taʼkidlanadi. Voynichning boshqa romanlari esa, qiyosiy adabiyotshunoslik va tarjimashunoslikda deyarli oʻrganilmagan. Maqola soʻngida Voynichning adabiy merosi fanlararo qiyosiy tadqiqotlar uchun istiqbolli yoʻnalish ekani xulosa qilinadi. Kam oʻrganilgan asarlarni va ularning madaniyatlararo retsepsiyasini tizimli tahlil etish zamonaviy qiyosiy adabiyotshunoslik va tarjimashunoslik rivojiga salmoqli hissa qoʻshishi mumkin. Qiyosiy adabiyot, poetika, badiiy mahorat, sheʼriy asboblar, tarixiy poetika, nazariy poetika, adabiy tanqid.