KOMPARATIVISTIKA

Comparative Studies

YAPON OʻQUVCHILARIGA OʻZBEK TILI UNLILARINI IZOHLASH: OʻQUV DARSLIKLARIDAGI TAVSIFLARNI TAQQOSLASH

Authors: Noto Kuniyuki

Published: Mart 05, 2026 • Vol. 15 Issue 9 • Views: 1

Ushbu tadqiqot yapon tili darsliklarida oʻzbek tili unli tovushlari

qanday tavsiflanganligi va yapon tili oʻrganuvchilari uchun qaysi

turdagi izohlar eng samarali ekanligini oʻrganadi. Yaponiyada

hozirda mavjud boʻlgan oltita darslik unli tovushlar va ularning

tavsiflariga eʼtibor qaratgan holda tahlil qilindi. Tahlil natijalariga

koʻra, /a/, /u/ va /e/ unlilarini yapon tilidagi muqobillari bilan osonlik

bilan bogʻlash mumkin boʻlsa-da, /o/ va /oʻ/ unlilari koʻpincha

chalkashlikka sabab boʻladi, chunki yapon oʻquvchilari ular

oʻrtasidagi farqni ajrata olmaydilar. Shuningdek, /i/ ham koʻpincha

qiyinchiliklar tugʻdiradi, chunki u “shva-simon” unli sifatida talaffuz

qilinishi yoki jarangsizlanishi mumkin, bu xususiyatlar yapon tilida

mavjud emas. Darsliklardagi izohlar sezilarli darajada farq qiladi va

baʼzi hollarda yetarli maʼlumot berilmaydi, bu esa

tushunmovchiliklarni yanada kuchaytirish xavfini tugʻdiradi. Har

ikkala unli tizimni qiyosiy tahlil qilish asosida, ushbu maqolada

oʻquvchilarning kutilmalariga mos keladigan va chalkashliklardan

xoli boʻlgan soddalashtirilgan pedagogik tavsiflar taklif etiladi.

Bularga /o/ ni a va o tovushlari orasidagi tovush sifatida taqdim etish,

/i/ ni esa baʼzan talaffuz qilinmaydigan unli sifatida tushuntirish

kiradi. Oʻquvchilarga yoʻnaltirilgan bunday izohlarni taqdim etish

orqali oʻzbek tilini endigina oʻrganayotgan yaponiyalik talabalar

uchun oʻzbek tili unlilarini osonroq va samaraliroq oʻzlashtirishga

yordam berish mumkin.