YAPON OʻQUVCHILARIGA OʻZBEK TILI UNLILARINI IZOHLASH: OʻQUV DARSLIKLARIDAGI TAVSIFLARNI TAQQOSLASH
Authors: Noto Kuniyuki
Published: Mart 05, 2026 • Vol. 15 Issue 9 • Views: 1
Ushbu tadqiqot yapon tili darsliklarida oʻzbek tili unli tovushlari
qanday tavsiflanganligi va yapon tili oʻrganuvchilari uchun qaysi
turdagi izohlar eng samarali ekanligini oʻrganadi. Yaponiyada
hozirda mavjud boʻlgan oltita darslik unli tovushlar va ularning
tavsiflariga eʼtibor qaratgan holda tahlil qilindi. Tahlil natijalariga
koʻra, /a/, /u/ va /e/ unlilarini yapon tilidagi muqobillari bilan osonlik
bilan bogʻlash mumkin boʻlsa-da, /o/ va /oʻ/ unlilari koʻpincha
chalkashlikka sabab boʻladi, chunki yapon oʻquvchilari ular
oʻrtasidagi farqni ajrata olmaydilar. Shuningdek, /i/ ham koʻpincha
qiyinchiliklar tugʻdiradi, chunki u “shva-simon” unli sifatida talaffuz
qilinishi yoki jarangsizlanishi mumkin, bu xususiyatlar yapon tilida
mavjud emas. Darsliklardagi izohlar sezilarli darajada farq qiladi va
baʼzi hollarda yetarli maʼlumot berilmaydi, bu esa
tushunmovchiliklarni yanada kuchaytirish xavfini tugʻdiradi. Har
ikkala unli tizimni qiyosiy tahlil qilish asosida, ushbu maqolada
oʻquvchilarning kutilmalariga mos keladigan va chalkashliklardan
xoli boʻlgan soddalashtirilgan pedagogik tavsiflar taklif etiladi.
Bularga /o/ ni a va o tovushlari orasidagi tovush sifatida taqdim etish,
/i/ ni esa baʼzan talaffuz qilinmaydigan unli sifatida tushuntirish
kiradi. Oʻquvchilarga yoʻnaltirilgan bunday izohlarni taqdim etish
orqali oʻzbek tilini endigina oʻrganayotgan yaponiyalik talabalar
uchun oʻzbek tili unlilarini osonroq va samaraliroq oʻzlashtirishga
yordam berish mumkin.