KOREYS VA OʻZBEK TILLARIDA “SHAXS” KONSEPTINING LINGVO KOGNITIV TALQINI
Authors: Elmuratova Umida Mamadiyorovna
Published: Mart 05, 2026 • Vol. 15 Issue 9 • Views: 1
Ushbu maqolada “shaxs (인간)” konseptining lingvokognitiv
talqini keng qamrovda lingvopoetik tahlil qilingan. Shaxs konsepti
inson tafakkuri, milliy dunyo qarashi va madaniy qadriyatlari bilan
bevosita bogʻliq boʻlgan kognitiv birlik sifatida izohlanib, leksik –
semantik, frazeologik, stilistik vositalarni anglashda lingvopoetik
tahlil jarayonida muammolar aniqlangan. Tadqiqotda oʻzbek va
koreys badiiy asarlari asosida shaxs konseptining milliy–madaniy
xususiyatlari, uning lingvopoetik ifodalanish vositalari, shuningdek,
axloqiy va ruhiy qatlamlari ochib berish orqali tahlil qilish zarurligi
ilmiy asoslab berilgan. Bunday yondashuv kognitiv tilshunoslik
nuqtayi nazaridan shaxs konseptini til, tafakkur va madaniyatlar
oʻrtasidagi uzviy bogʻliqlikni koʻrsatadi. Maqolada konseptual tahlil,
qiyosiy–lingvopoetik hamda kognitiv–semantik metodlar asosida
tadqiqot olib borilgan. Natijada shaxs konsepti insonning individual
va ijtimoiy mohiyatini, axloqiy qadriyatlarini, milliy oʻzligini
ifodalovchi markaziy semantik birlik sifatida talqin qilinadi. Oʻzbek
va koreys badiiy matnlarida ushbu konsept milliy mentalitet,
dunyoqarash va qadriyat tizimiga xos boʻlgan metaforik va
emotsional vositalar orqali ifodalanadi. Shu bilan birga talabalar
koreys badiiy asarlarni tahlil qilish jarayonida asosiy gʻoyalarni
ajratib olishi, turli maʼno qismlarini anglashi, hamda ularni oʻzbek
badiiy asrlari bilan qiyosiy oʻrganishda semantik va estetik qatlam
larini chuqurroq anglash imkonini beradi.