KOMPYUTER TEXNOLOGIYALARI VA AVTOMATLASHTIRILGAN LEKSIKOGRAFIK LUGʻATLAR
Authors: Alisherova Shaxnoza Asqarovna
Published: Mart 05, 2026 • Vol. 15 Issue 9 • Views: 1
Ushbu maqolada tematik lugʻatlarni yaratishda kompyuter
texnologiyalari va avtomatlashtirilgan tizimlarning qanday
qoʻllanilishi borasida soʻz boradi. Anʼanaviy lugʻat yaratish usulini
maʼlumotlar va texnologiyaga asoslangan jarayonga aylantirish, katta
korpuslar yordamida oʻzgarishlar, tabiiy tilni qayta ishlash
vositalaridan foydalanish, avtomatik atamalarni ajratib olish, taʼrif
yaratish modellari va soʻzma soʻz maʼnosi tarmoqlari muhokama
qilinadi. Bundan tashqari, u Lexonomy, TLex Suite, FLEx va
OntoLex–Lemon modelining soʻz shakllarini boshqarish, semantik
qoliplash, kategoriya yaratish va misol gap yaratishni qoʻllab–
quvvatlovchi xususiyatlarini ham yoritadi. Maqola matn asosidagi
tilshunoslik, lugʻat taqqoslash, miqdoriy maʼlumotlarni tahlil qilish
va mahalliy lugʻat ishlab chiqish uchun gipoteza sinovlari kabi
metodologiyalarga murojaat qiladi. Natijalar shuni koʻrsatadiki,
ushbu vositalardan foydalanish lugʻat yaratish jarayonida gʻoyalarni
bogʻlashni tezlashtiradi, soddalashtiradi va yaxshilaydi. Shunga
qaramay, baʼzi qiyinchiliklarni ham keltirib chiqaradi, ayniqsa oʻzbek
tili kabi soʻzlarni murakkab, morfologik tarzda oʻzgartiradigan
tillarda yaqqol ko‘zga tashlanadi. Maqola leksikografiya vositalarida
zamonaviy til va texnologiya talablariga yaxshiroq mos keladigan
xususiyatlarini ham ko‘rib chiqadi.