KOMPARATIVISTIKA

Comparative Studies

KOMPYUTER TEXNOLOGIYALARI VA AVTOMATLASHTIRILGAN LEKSIKOGRAFIK LUGʻATLAR

Authors: Alisherova Shaxnoza Asqarovna

Published: Mart 05, 2026 • Vol. 15 Issue 9 • Views: 1

Ushbu maqolada tematik lugʻatlarni yaratishda kompyuter

texnologiyalari va avtomatlashtirilgan tizimlarning qanday

qoʻllanilishi borasida soʻz boradi. Anʼanaviy lugʻat yaratish usulini

maʼlumotlar va texnologiyaga asoslangan jarayonga aylantirish, katta

korpuslar yordamida oʻzgarishlar, tabiiy tilni qayta ishlash

vositalaridan foydalanish, avtomatik atamalarni ajratib olish, taʼrif

yaratish modellari va soʻzma soʻz maʼnosi tarmoqlari muhokama

qilinadi. Bundan tashqari, u Lexonomy, TLex Suite, FLEx va

OntoLex–Lemon modelining soʻz shakllarini boshqarish, semantik

qoliplash, kategoriya yaratish va misol gap yaratishni qoʻllab–

quvvatlovchi xususiyatlarini ham yoritadi. Maqola matn asosidagi

tilshunoslik, lugʻat taqqoslash, miqdoriy maʼlumotlarni tahlil qilish

va mahalliy lugʻat ishlab chiqish uchun gipoteza sinovlari kabi

metodologiyalarga murojaat qiladi. Natijalar shuni koʻrsatadiki,

ushbu vositalardan foydalanish lugʻat yaratish jarayonida gʻoyalarni

bogʻlashni tezlashtiradi, soddalashtiradi va yaxshilaydi. Shunga

qaramay, baʼzi qiyinchiliklarni ham keltirib chiqaradi, ayniqsa oʻzbek

tili kabi soʻzlarni murakkab, morfologik tarzda oʻzgartiradigan

tillarda yaqqol ko‘zga tashlanadi. Maqola leksikografiya vositalarida

zamonaviy til va texnologiya talablariga yaxshiroq mos keladigan

xususiyatlarini ham ko‘rib chiqadi.