Ushbu maqolada Rey Bredberining “Farengeyt boʻyicha 451 daraja”

hamda Ahmad Aʼzamning “Roʻyo yoxud Gʻulistonga safar” asarlari

misolida totalitar jamiyatlarda propaganda mexanizmlarining ishlash

prinsiplari va ularning shaxs psixologiyasiga taʼsiri qiyosiy–tipologik

jihatdan tadqiq etilgan. Tadqiqotning dolzarbligi antiutopik janr

doirasida axborot manipulyatsiyasi va ijtimoiy nazorat usullarining

Gʻarb va oʻzbek adabiyoti kontekstida parallel ravishda

oʻrganilayotgani bilan belgilanadi. Maqolada propaganda tushunchasi

shunchaki siyosiy institut emas, balki jamiyatning intellektual

salohiyatini pasaytirish, tarixiy xotirani oʻchirish va shaxsni ommaviy

madaniyatning boshqariluvchi obyektiga aylantirish vositasi sifatida

tahlil qilingan. Har ikki asardagi kitob yoqish, axborot senzurası, vizual

ekranlar orqali amalga oshiriladigan manipulyatsiya hamda tilning

mafkuraviy qurolga aylanishi kabi lisoniy va estetik hodisalarni qiyosiy

oʻrganadi.

Tahlillar shuni koʻrsatadiki, Bredberi asarida texnologik taraqqiyot

orqali ongli ravishda tafakkurdan voz kechtirish tasvirlangan boʻlsa,

Ahmad Aʼzam ijodida bu jarayon majoziy obrazlar va totalitar

tuzumning oʻziga xos milliy–ijtimoiy koʻrinishlari orqali yoritiladi.

Maqolada antiutopik asarlardagi propaganda mexanizmlari insonning

tanqidiy tafakkurini soʻndirishga, muloqotning qadrsizlanishiga va

oqibatda maʼnaviy inqirozga olib kelishi ilmiy xulosalangan. Tadqiqot

natijalari zamonaviy komparativistika, adabiy sotsiologiya va diskurs

tahlili yoʻnalishlari uchun muhim nazariy manba boʻlib xizmat qiladi.