Ushbu maqolada tadqiqoti Yusuf Xos Hojibning "Qutadgʻu

bilig" asaridagi "til–bosh" somatik frazeologik modelini

lingvokulturologik va tarjimashunoslik nuqtayi nazaridan qiyosiy

tahlil qilishga bagʻishlangan. Maqolada asarning tub mohiyatini

tashkil etuvchi "qizil til – qora boshning yovi" konsepti asliyat, Q.

Karimovning oʻzbekcha tabdili hamda Volter Mey va Robert

Denkoffning inglizcha tarjimalari asosida oʻrganiladi. Tarjima

jarayonida qoʻllanilgan kalkalash, idiomatik almashtirish,

eksplikatsiya va amplifikatsiya kabi strategiyalar orqali

ekvivalentlik darajasi baholanadi. Tahlillar shuni koʻrsatadiki,

Volter Mey koʻproq funksional ekvivalentlikka intilib, ingliz

oʻquvchisi uchun tushunarli badiiy ritm va qoʻshimcha jazo

ssenariylarini (amplifikatsiya) matnga kiritgan. Robert Denkoff esa

asliyatning obrazli tuzilmasini va qadimgi turkiy madaniyat

xususiyatlarini saqlashga, yaʼni forenizatsiya tamoyiliga ustunlik

bergan. Maqolada, shuningdek, G. Klausonning etimologik lugʻati

maʼlumotlariga tayanib, baytlardagi "yeyur/yanur" kabi soʻzlarning

maʼno nozikliklari va ularning zamonaviy oʻzbek tilidagi talqini

boʻyicha ilmiy takliflar ilgari suriladi. Shuningdek, "Qutadgʻu bilig"

toʻrtliklarining nafaqat axloqiy oʻgit, balki mukammal

kompozitsion va semantik qurilishga ega ekanligi asoslanadi.