Mazkur maqolada Xurshid Doʻstmuhammadning “Oʻn soniya”

hikoyasi zamonaviy adabiyotshunoslikning nazariy yondashuvlari

asosida badiiy-estetik jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotning maqsadi

hikoyada vaqtning shiddati, shaxs ongining siqilgan makonda

namoyon boʻlishi va hayotiy tanlovlarning badiiy modellashtirilish

xususiyatlarini aniqlashdan iborat. Maqolada muammo sifatida

zamonaviy nasrda vaqtning konsepsiyasi tezligi va inson ongining

ushbu jarayonga moslashuvi masalasi qoʻyildi. Tadqiqot

metodologiyasi rus, gʻarb va oʻzbek adabiyotshunoslik maktablari

ishlab chiqqan nazariy qarashlarga tayangan holda olib borildi.

Tadqiqot jarayonida falsafiy, psixologik va strukturaviy tahlil

metodlaridan foydalanildi. Tahlil natijasida hikoya sport syujeti

doirasidan chiqib, inson umrining ontologik modeli sifatida talqin

qilinishi asoslab beriladi, hikoyadagi yuz odimli masofa va oʻn soniya

vaqt oraligʻi inson umrining ramziy modeli sifatida talqin qilindi.

Asarda sport syujeti orqali insonning ichki kechinmalari, axloqiy

tanlovi va maʼrifiy uygʻonishi yoritilgani aniqlandi. Hikoyaning ochiq

yakuni va ramziy tuzilishi oʻquvchini faol talqinga chorlovchi estetik

mexanizm sifatida baholash mumkin. Xulosa sifatida hikoya

zamonaviy oʻzbek nasrida shaxs, zamon va ong muammolarini

falsafiy-psixologik darajada yoritgan muhim badiiy hodisa ekanligi

ilmiy jihatdan asoslandi.