KOMPARATIVISTIKA

Comparative Studies

ETNOGRAFIK TASVIR KONTEKSTIDA TABU LEKSIKASI TIPOLOGIYASI VA UNING EVFEMIK NUTQ VOSITALARI BILAN ALMASHTIRILISHI

Authors: Yusupova Shohsanam Mirzali kizi

Published: Mart 05, 2026 • Vol. 15 Issue 9 • Views: 1

Maqolada rus va o‘zbek lingvomadaniyatlarida taqiqlangan

so‘zlarning tipologiyasi marosimlar, kundalik amaliyotlar va oilaviy-

maishiy vaziyatlarning etnografik tavsiflari asosida tahlil qilinadi.

Tadqiqot lug‘atshunoslik manbalari, etnografik yozuvlar va

zamonaviy ommaviy axborot vositalariga tayanib, taqiqlarning

asosiy mavzuviy sohalarini va ularning negizidagi madaniy kodlarni

aniqlaydi. Evfemizatsiya usullariga, xususan, metaforik va

metonimik qayta nomlashlar, perifrastik tuzilmalar, o‘zlashmalar va

qisqartirilgan shakllarga alohida e’tibor qaratilgan bo‘lib, bular

madaniy ahamiyatli ma’nolarni saqlagan holda bilvosita murojaat

qilish imkonini beradi. Tadqiqot shuni ko‘rsatadiki, evfemizmni

tanlash nafaqat taqiqlangan tushunchaning darajasi, balki muloqot

maqsadi, nutq turi va tinglovchining kutishlari bilan ham bog‘liq.

Taqiqlangan so‘z toifalarini evfemik almashtirishlarning tegishli

turlari bilan bog‘laydigan taklif etilayotgan model rus va o‘zbek

lingvomadaniyatlarida qadriyatlar yo‘nalishlarining o‘zgarishini va

ruxsat etilgan chegaralarning siljishini aniqroq tavsiflash imkonini

beradi. Shuningdek, lug‘atshunoslik, til korpuslarini izohlash va

madaniyatlararo muloqotni o‘rgatish bo‘yicha tavsiyalar beradi.