KOMPARATIVISTIKA

Comparative Studies

INKORPORATSIYA VA MURAKKAB SO‘Z YASALISHI: DEMARKATSIYA VA TIPOLOGIK TASNIF MUAMMOLARI

Authors: Kim Marina Alekseyevna

Published: Mart 05, 2026 • Vol. 15 Issue 9 • Views: 1

Til lug‘at tarkibini shakllantirish mexanizmlarida mustaqil

leksik ma’noga ega morfemalarni boshqa so‘z tarkibiga qo‘shish

sifatida tushuniluvchi inkorporatsiya hamda yangi leksema yaratish

uchun mavjud asoslarni birlashtirish orqali murakkab so‘z yasash

muhim ahamiyatga ega. Bu so‘z yasash jarayonlari orasidagi sezilarli

farqlarga qaramay, tilshunoslikda ularni ajratish qiyinchilik

tug‘diradigan holatlar tez-tez uchraydi. Buning sababi shundaki,

inkorporatsiya odatda morfologiya va sintaksis chegarasidagi hodisa

sifatida namoyon bo‘ladi, chunki u boshqa til tizimlarida sintaktik

tuzilmalar orqali ifodalanuvchi elementlarni birlashtiradi. O‘z

navbatida, murakkab so‘z yasash asosan morfologik tabiatga ega

bo‘lib, tilning nominativ zaxirasini kengaytirishga qaratilgan.

Shunday bo‘lsa-da, ba’zi hollarda so‘zning shakl tuzilishi

kompozitga o‘xshab ketishi mumkin, garchi u vazifasi jihatidan

inkorporativ modellarga yaqinroq bo‘lsa ham. Bunday oraliq

hodisalar tasniflashning universal mezonlarini ishlab chiqishni

qiyinlashtiradi. Shu bois, ushbu tadqiqotning dolzarbligi mavjud

yondashuvlarni tizimlashtirishga, eng bahsli jihatlarni aniqlashga va

inkorporatsiya hamda murakkab so‘z yasashni farqlash muammosini

hal etish yo‘llarini belgilashga bo‘lgan ehtiyoj bilan izohlanadi.

Taqdim etilayotgan tahlil terminologiyani aniqlashtirish, tipologik

xususiyatlarni aniqlash va mazkur jarayonlarning yanada aniqroq

nazariy modelini shakllantirishga yo‘naltirilgan.